10/01/2026
Akademik bir CEO ve Fark Labs’da Baş Bilim Sorumlusu olarak “bilim ve teknoloji yoluyla insan yaşamını ve çevreyi iyileştirme” hedefiyle çalışmalarını sürdüren Prof. Dr. Özge Akbulut, akademi ve iş dünyası arasında kurduğu sağlam köprü üzerinden toplum yararına çok değerli hizmetler sunuyor. 2025 yılı Bilim ve Sanat Ödülleri Toplumsal Katkı kategorisi ödülünün de sahibi.
Lisans eğitimini 2004 yılında Sabancı Üniversitesi Malzeme Bilimi ve Mühendisligi programında tamamladıktan sonra eğitimine ABD’de devam eden Prof. Dr. Akbulut ile akademi ve iş hayatındaki yolculuğunu konuştuk.
‘Bir üniversite inşa ediyorduk’
Prof. Dr. Akbulut bu sohbete Amerikalı ünlü mitoloji uzmanı Joseph Campbell’ın “Hero’s Journey”sine (Dilimize Kahramanın Sonsuz Yolculuğu olarak çevrildi) atıf yaparak başladı. “Herkes kendi hikayesinin kahramanı ve olay örgüsünün bir başlangıcı var; ben de benimki nerede başladı diye hep düşünürüm” diyen Akbulut, üniversite sınavı sonrası Sabancı Üniversitesi’nin sınavda başarı gösteren öğrencilere gönderdiği kataloğun, kendi “call-to-adventure”ı olduğuna inanıyor. Bu kataloğu Sabancı Üniversitesi kurucu rektörü Tosun Terzioğlu’nun kişisel mektubu da izlemiş. “Birlikte yaratmak ve geliştirmek” yoluyla yeni bir üniversite kurma ve öğrencilerine bu yolculukta “kurucu” payesi verme amacında olan Sabancı Üniversitesi’nin bir parçası olma hayali kendisini çok heyecanlandırmış. İnşaat halindeki bir üniversitenin Güler Hanım’ın deyişiyle “cesur çocukları”ndan biri olmak ve bu görev bilinci, Prof. Dr. Akbulut’un hem akademi hem iş dünyasındaki kariyerindeki kararlarının da temelini oluşturmuş.
Campbell’in anlatısındaki “yuvaya dönüş” teması da Akbulut için önemli bir motif. Kendisi ABD’de geçirdiği 8 yıl sonrasında geri dönüş kararının bilinçli olduğunu söylüyor ve “Sabancı Üniversitesi’ne döneceğimi ve yalnızca bir akademisyen değil, aynı zamanda seri bir girişimci olacağımı hep biliyordum.” diye devam ediyor.
Prof. Whitesides’ın etkisi
Harvard Üniversitesi’nden Prof. George M. Whitesides’ın bilime bakışında önemli bir etki yarattığını şöyle açıklıyor: “Prof. Whitesides, dünyanın en çok atıf alan kimyagerlerinden biridir; bir dönem Institute Professor ünvanına sahiptir ve bilimin ve teknolojinin gerçek etkisinin, araştırmanın somut ürünlere dönüştürülmesinden geldiğine yürekten inanır. 2008 yılında doktora sonrası pozisyon için mülakata girdiğimde bana zengin olmak isteyip istemediğimi sormuştu. Bana verdiği öğüt şöyleydi: 'Paranla ne yaptığın umrumda değil, istersen tamamını bağışla; ama onu yaratmalısın. Para kazanmak —başka bir deyişle insanların icat ettiklerin için ödeme yapması— bir mühendis olarak başarının en önemli göstergesidir… Servet yaratamamanın iki yolu vardır: Ya kimsenin önemsemediği bir problem üzerinde çalışırsın ya da önemli bir probleme kötü bir çözüm üretirsin; servet ancak önemli bir probleme iyi bir çözüm sunarak yaratılır."
Önemli bir problem iyi bir çözüm
Prof. Dr. Akbulut’un 2013 yılında göğüs cerrahı Dr. Barkın Eldem ile tanışmasıyla önünde yeni bir kapı açılır. Dr. Eldem, Türk Senoloji Akademisi (SENATÜRK) eğitmenlerinin meme koruyucu cerrahi (onkoplasti) alanında uzmanlaşmak isteyen genç cerrahlara uygulamalı eğitim verebilmeleri için meme simülatörleri yapıp yapamayacağını sorar. Tanımladığı problem —cerrahi eğitim için erişilebilir, uygun maliyetli ve gerçekçi eğitim materyallerinin eksikliği— Prof. Dr. Akbulut’u derinden etkiler. Surgitate, SENATÜRK’teki cerrahlarla beraber, şimdi dünyada geniş kabul gören meme modelini tasarlar.
Prof. Dr. Akbulut neden daha iyi eğitilmiş cerrahlara ihtiyaç duyduğumuzu şöyle açıklıyor: “Dünya Sağlık Örgütü’ne göre her 12 kadından 1’i yaşamı boyunca meme kanseriyle karşılaşmaktadır (WHO, https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/breast-cancer). Kadınların kanser öncesi yaşamlarına dönebilmeleri, geçirecekleri cerrahinin tıbbi ve estetik başarısına bağlıdır. Ameliyat sonrası vücutlarından memnun olmayan kadınlar tedaviyi (kemoterapi ve/veya radyoterapi) ve kontrolleri bırakabilmektedir (Michigan Breast Reconstruction Outcome Study, Haziran 2020). Meme koruyucu ameliyatların maliyeti düşürdüğü ve cerrahinin travmasını kısmen azalttığı bilinmektedir.”
Peki çözüm nedir? Prof. Dr. Akbulut’a göre çözümü şöyle: “Sonuç olarak, cerrahi eğitim alan hekimler öğrenme ve pratiği, bakımını üstlenmeyi taahhüt ettikleri hastalar üzerinde yapmak zorunda kalmaktadır. Erişilebilir, uygun maliyetli ve gerçekçi bir eğitim platformuna ihtiyaç vardır.”
Surgitate’in kuruluşu
Prof. Dr. Akbulut, Sabancı laboratuvarlarında tasarladığı silikon-temelli kompozit sentetik memeyi üretmek için 2014 yılında Surgitate’i kurar. Bu aşamada kendisine, Sabancı Üniversitesi, Arya Kadın Yatırım Platformu ve Farplas Grup destek verir. Böylece Surgitate onkoplasti eğitiminde (meme koruyucu cerrahi) yeni bir dönemi başlatmayı başarır.
Bugün Surgitate’in meme modeli küresel ölçekte altın standart olarak kabul edilmektedir. Surgitate meme modeli pazarının %75’ine hakim durumdadır ve dünya genelinde her yıl 50.000 kadının hayatına dokunmaktadır.
Prof. Dr. Akbulut, bu girişimin başarısında Fark Holding’in Yönetim Kurulu Başkanı, ARYA Kadın Yatırım Platformu ve Fark Labs kurucusu Ahu Serter’in ve Türkiye’nin ilk teknoloji ticarileştirme/akseleratör ve çekirdek fon şirketi olup Sabancı Üniversitesi tarafından kurulan İnovent A.Ş.’nin desteklerinin payının çok büyük olduğunu vurguluyor.
Bugün Türkiye’de daha iyi tıbbi teknolojileri erişilebilir kılmak için Surgitate, Sirius Medical ve SENATÜRK ortaklığı üzerinde çalışmalar sürüyor.
Toplumsal faydalar
Prof. Dr. Akbulut ve ekibi, Kendimden Sorumluyum ve Çaresi Var adını verdikleri farkındalık kampanyaları ile kötü huylu tümör oluşumlarını simüle eden kitleler içeren dokunsal bir meme barındıran bir pano tasarlar. Pano ayrıca kendi kendine muayenenin nasıl yapılacağına dair bilgiler sunar. Kurumsal firmalar bu panoyu kadın tuvaletlerine yerleştirmeye ikna edilir; amaç, kadınları rutin kontrollerini sürdürmeye teşvik etmektir.
Çaresi Var kampanyası ise Sabancı Üniversitesi CoSpace’in desteğiyle, meme modeli pleksiglastan yapılmış çok daha küçük bir pano üzerinde barındıracak şekilde tasarlanmıştır ve kendi kendine muayene talimatları bir QR koduna eklenir.
Prof. Dr. Özge Akbulut
Prof. Dr. Akbulut, 2012 yılından bu yana Sabancı Üniversitesi’nde öğretim üyesi olarak görev yapmakta. Lisans eğitimini, 2004 yılında Sabancı Üniversitesi Malzeme Bilimi ve Mühendisliği programında tamamladı. Doktorasını, yine aynı alanda, Massachusetts Teknoloji Enstitüsü’nde (MIT) biyomoleküler aletlerin düşük maliyetli üretimi ve yüzey bilimi üzerine yaptı (2009). Doktora-sonrası çalışmalarına Harvard Üniversitesi, Whitesides Grubu’nda kaynakları kısıtlı bölgeler için araç ve teknikler geliştirerek devam etti (2009–2011). Prof. Dr. Akbulut’un ana çalışma alanları kolloid bilimi ve seramiklerin arttırmalı/eksiltmeli üretimidir. Ayrıca, kendisi cerrahi simülasyon platformu üreten Surgitate’in kurucu ortağıdır. Bir girişim ve yatırım merkezi olan Fark Labs’da Baş Bilim Sorumlusu olarak da görev yapmaktadır.
